Linux Hardware Accelerated Desktop
Ενώ οι ικανότητες των GPUs αυξάνονταν με την ραγδαία ανάπτυξη της βιομηχανίας ηλεκτρονικών παιχνιδιών τα desktops των λειτουργικών συστημάτων άργησαν λίγο να εκμεταλευτούν αυτή τη δύναμη. Την αρχή την έκανε η Apple και με το OS X. Ήταν το πρώτο hardware accelerated desktop στην αγορά. Είχε διάφορα εφεδάκια τα οποία στηρίζονταν πολύ στο image compositing. Στη συνέχεια ήρθε και η Sun με το Project Looking Glass το οποίο εκτός από το image compositing έκανε και εκτενή χρήση και των 3 διαστάσεων. Τελευταίοι στο χωρό μπήκαν η Microsoft και η κοινότητα του Linux.
Οι πρώτες προσπάθειες της κοινότητας του Linux εμφανίζονται από τις πρώτες εκδόσεις του KDE 3, όταν ακόμα τα Vista ήταν γνωστά ως Longhorn και πήγαιναν από αναβολή σε αναβολή. Τη σημαντικότερη ώθηση την έδωση η αναδιοργάνωση και αντικατάσταση του παλιού και προβληματικού X server του XFree86 από τον X του X.org.
Η Novell και η RedHat άρχισαν να υποστηρίζουν ανεξάρτητα projects που θα προσέφεραν hardware acceleration με τη χρήση OpenGL και διάφορων extensions του X (ΧComposite, XRender, XDamage κλπ). To XGL της Novell ήταν η πιο εύκολα υλοποιήσιμη λύση αλλά και βραχυπρόθεσμη καθώς απαιτούσε τη λειτουργία δύο X servers. To AIGLX της RedHat είναι η πιο μακροπρόθεσμη λύση καθώς στοχεύει στη βελτίωση της υπάρχουσας αρχιτεκτονικής. Σήμερα πια αρχίζει και προτιμάται το AIGLX καθώς έχει ενσωματοθεί στην τελευταία έκδωση του X.org, την 7.1 και οι drivers των καρτών γραφικών αρχίζουν και αναβαθμίζονται για την υποστήριξη των νέων features.
Δείτε εδώ ένα demo videaki από το δικό μου desktop σε GNOME με χρήση του Beryl.
Πάντως και το XGL και το AIGLX δίνουν στον χρήστη έναν X server που δίνει τις δυνατότητες στο desktop για υλοποίηση όλων των ειδών εφέ. Η υλοποίηση των εφέ αυτών γίνεται από τον window manager. Ο window manager είναι ένα κομμάτι λογισμικού που συνήθως είναι κομμάτι του desktop environment και είναι υπεύθυνο για τη διαχείριση των X παραθύρων, όπως minimize/maximize πολλαπλά virtual desktops κλπ (στο KDE λέγεται kwin και στο GNOME metacity). Για την εκμετάλευση των νέων δυνατοτήτων δημιουργήθηκε ένας νέος window manager, o Compiz. Σήμερα ο Compiz έχει σπάσει σε δύο projects, το αρχικό Compiz και το Beryl το οποίο δίνει περισσότερα εφέ.
Ο Compiz δίνει στο dekstop image compositing (διαφανή παράθυρα) και έτσι πολλά από τα εφέ είναι εμπνευσμένα από το OS X της Apple. Επιπλέον, δίνει 3D δυνατότητες. Το πλέον WOOOOW εφέ είναι η διάταξη των virtual desktops στις επιφάνειες ενός 3διάστατου κύβου. Ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να περιστρέψει τον κύβο για να δεί τα περιεχόμενα διπλανών virtual desktops, ακόμα και να βάλει στη γωνία του κύβου ένα παράθυρο το οποίο παίζει video. Την εμφάνισή τους κάνουν και πρωτοποριακά εφέ όπως wobbly windows, window snapping ή ακόμα και πειραματικά εφέ επίδειξης δυνατοτήτων όπως ο σχηματισμός κυμμάτων νερού στην επιφάνεια της οθόνης που σχηματίζονται από σταγόνες βροχής.
Εδώ και αρκετό καιρό το Compiz και το Beryl έχουν φτάσει σε ικανοποιητικά επίπεδα σταθερότητας ώστε να περιλαμβάνονται εδώ και 6 μήνες περίπου στις μεγαλύτερες διανομές Linux. Παρόλα αυτά, θέλει ακόμα περισσότερη δουλειά στον τομέα του configuration και καλύτερης συμβατότητας με τις λειτουργίες των default window managers του KDE και του GNOME. Σε αυτόν τον τομέα πιστεύω πως προηγείται το Beryl.
XGL: http://en.wikipedia.org/wiki/Xgl
AIGLX: http://en.wikipedia.org/wiki/Aiglx
X Server: http://en.wikipedia.org/wiki/X_server
Υπάρχουν πάρα πολλά videakia στο youtube τα οποία μπορείτε να δείτε για να πάρετε μια γεύση. Ψάξτε για xgl, compiz, beryl.